Mocht een van mijn oud-leraren Nederlands van de Wolfert van Borselen school te Rotterdam dit lezen: echt, ik zweer het u: ik heb braaf al mijn boeken op de boekenlijst gelezen, bijna 25 jaar geleden. Van voor tot achter. Helaas is het een feit dat ik me praktisch geen jota van welk boek dan ook meer kan herinneren.
De plot van een boek blijft gewoon niet lang in mijn geheugen hangen. Kennelijk bestempelt het selectiesysteem van mijn geheugen het verhaal in een boek als te onbelangrijk om te onthouden. Al is het boek nog zo goed. Een paar jaar geleden las ik de Da Vinci Code van Dan Brown bijvoorbeeld in één ruk uit. Als je me nu vraagt waar de plot van het boek over gaat of hoe de hoofdpersonen heten? Geen flauw idee.
Ik weet nog wel behoorlijk nauwgezet van welke schrijvers ik iets heb gelezen op de middelbare school. Willem Elsschot is één van hen. Ik weet zelfs nog welk boek van Elsschot: ‘Tsjip (1934)/De leeuwentemmer’ (1940). Zo’n titel vergeet je natuurlijk nooit.
Ik heb eens opgezocht waar het verhaal ook alweer over gaat. ‘Tsjip’ handelt over de kleinzoon van Elsschot, Jan Maniewski. Elsschots dochter was getrouwd met een Pool, vandaar de Poolse achternaam. ‘Tsjip’ was een in die tijd controversieel schrijven. Elsschot beschrijft namelijk in een scčne het godsdienstonderricht aan zijn dochter. Daar was de katholieke redactie van het blad Forum, waarin een voorpublicatie van ‘Tsjip’ verscheen, niet echt blij mee. Elsschot wist de gewraakte passage toch te behouden. ‘Tsjip’ verscheen in 1934. ‘De Leeuwentemmer’ is het vervolg en verscheen in 1940. Hierin doet Elsschot kond van de gebeurtenissen van Jan Maniewski nadat zijn ouders zijn gescheiden. In 1943 worden beide verhalen dan samengevoegd tot één uitgave.
Is dit allemaal zo bijzonder Johan? Hm, nee. Nog niet. Willem Elsschot schreef geen kloeke boekwerken. Al zijn boeken bij elkaar tellen slechts 750 pagina’s. Wat Elsschot interessant maakt voor dit blog is dat hij een rasechte Antwerpenaar was. En dat veel van zijn boeken de fictieve Antwerpenaar Laarmans als hoofdpersoon hebben. Zo ook in ‘Tsjip/De Leeuwentemmer’.
Elsschot was een pseudoniem van Alfons De Ridder. Geboren in 1882 en gestorven in 1960. Zijn vader was bakker op de Keyserlei. Elsschot heeft niet zijn hele leven in Antwerpen gewoond. Hij werkte in Parijs (1907), Rotterdam (1908 – 1910) en Brussel. In 1914 keerde hij dan weer terug naar zijn geboortestad om er voorgoed te blijven. By the way: een Antwerpenaar in Rotterdam! Deze Rotterdammer houdt het al bijna twee keer zolang uit in Antwerpen 
.
Elsschot geschilderd
Bron: http://www.antwerpen.be/
Elsschot begon als dichter, in zijn Rotterdamse periode. Bekende prozawerken van hem zijn Villa des Roses (1913), Lijmen (1924, Laarmans duikt voor het eerst op), Kaas (1933) en Het been (1938). Na Het dwaallicht uit 1946 viel de productie stil.
Dit jaar is het precies 50 jaar geleden dat Elsschot stierf. Dat zullen we weten in Antwerpen! Vanaf 29 mei barsten verschillende educatieve en culturele activiteiten rondom de auteur los. Die duren gedurende de rest van 2010. Wellicht kom ik er nog eens op terug. Je kunt er nu al het nodige over lezen op http://www.destadvanelsschot.be/ Voor dit blog heb ik verder geput uit de pagina http://www.antwerpen.be/eCache/MJN/80/46/344.bWFpbj0zMDE3MjE2JnN1Yj0zMDE3MjE4.html van de site van de stad Antwerpen, http://www.antwerpen.be/
Zoals gezegd, herinner ik me ook van Elsschots werk helemaal niets meer. Geen idee of hij een beetje leuk beeld geeft van hoe het was in die tijd in Antwerpen te leven. Eigenlijk zou ik gewoon moeten beginnen met herlezen. Waarom dan niet beginnen met Elsschot? Helaas heb ik nog zoveel andere dingen op mijn to do lijstje staan. Het lijkt me slimmer als ik ook enkele activiteiten meepak van het komende Elsschot jaar om een beeld van de man te krijgen.
Copyright: Johan Peters, 7 februari 2010 - ...